โควิดขึ้นสมอง

อาการโควิดคงค้าง (Long Covid) อย่างหนึ่งที่อาจเป็นนานหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน แม้ว่าอาการทางเดินหายใจจะหายไปแล้ว คือภาวะ “สมองล้า” (Brain Fog)  ซึ่งจะเกิดขึ้นเมื่อเชื้อไวรัสโคโรนาขึ้นไปโจมตีเซลล์สมองบางชนิดโดยตรง และขัดขวางการไหลเวียนของโลหิตไปยังเนื้อเยื่อสมอง ทำให้เกิดอาการทางระบบประสาทที่ส่งผลต่อสมอง ผู้ป่วยโรคโควิด-๑๙ ขั้นวิกฤตเมื่อหายแล้วจะมีความเสี่ยงต่อการมีอาการทางระบบประสาทและสมองมากกว่าผู้ป่วยที่มีอาการน้อย โดยภาวะแทรกซ้อนทางสมองอย่างรุนแรงที่เกิดขึ้นหลังหายป่วย ได้แก่ภาวะสมองอักเสบ (encephalopathy or encephalitis) และภาวะหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน (ischemic stroke)

อาการของภาวะสมองล้า คือคิดได้ช้าลง มีปัญหาความจำ ความคิดไม่ปลอดโปร่ง ขาดสมาธิ ปวดหัว  มึนงงและสับสน งานวิจัยที่เผยแพร่ทางเว็บไซต์ Pubmed เปรียบเทียบภาพสมองของผู้ติดเชื้อก่อนและหลังหายป่วยโรคโควิด-๑๙ พบว่ามีการสูญเสียสสารสีเทาในหลายจุดของเปลือกสมอง ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่าวิธีหนึ่งที่เชื้อ SARS-CoV-2 เข้าถึงสมองคือผ่านเยื่อบุโพรงจมูกซึ่งอยู่ติดกับสมอง และแพร่เชื้อไปยังเซลล์แอสโตรไซต์ (astrocyte) ซึ่งเป็นเซลล์ค้ำจุนการทำงานของสมองและให้สารอาหารกับเซลล์ประสาท นอกจากนั้น ยังมีผลการวิจัยของประเทศบราซิลที่สนับสนุนผลการศึกษาดังกล่าว โดยวิเคราะห์ตัวอย่างสมองจากผู้เสียชีวิตด้วยโรคโควิด-๑๙  ๒๖ รายและพบการติดเชื้อที่เซลล์แอสโตรไซต์​ ซึ่งสามารถอธิบายได้ว่า โรคโควิด-๑๙ มีความเกี่ยวข้องกับอาการผิดปกติทางระบบประสาทบางอย่าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งภาวะสมองล้า อาการหลงลืมและซึมเศร้า ผลการศึกษาอีกชิ้นหนึ่งก็ระบุว่าภาวะสมองล้าอาจเกิดจากพายุไซโตไคน์ในของเหลวที่อยู่รอบๆ สมองที่ทำให้เกิดการอักเสบในสมองและขัดขวางการสื่อสารระหว่างเซลล์ประสาทได้

คนปกติอาจมีภาวะสมองล้าได้เป็นครั้งคราว หากนอนไม่หลับหรือหลับไม่สนิท มีความเครียดมาก อยู่ในภาวะซึมเศร้า มีการเปลี่ยนแปลงของอาหารหรือออกกำลังกายน้อยลง และอาจเกิดจากผลข้างเคียงของยาบางชนิด การรักษาภาวะสมองล้าดีที่สุดคือการปรับวิธีดูแลสุขภาพ ด้วยการนอนหลับให้เพียงพอ เพราะการนอนหลับอย่างมีคุณภาพสามารถช่วยซ่อมแซมและฟื้นฟูร่างกายได้ นอกจากนี้ควรออกกำลังกายสม่ำเสมอ และพยายามรับประทานอาหารที่สมดุลและดีต่อสุขภาพ  ตลอดจนหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์ ก็สามารถช่วยลดการอักเสบในสมองของคุณได้