ครั้งแรกคือโรคระบาด ครั้งที่สองคือโศกนาฏกรรม

รูปแบบการระบาดของไข้หวัดสเปนนี้ก็ซ้ำรอยการระบาดใหญ่ของไข้หวัดใหญ่ ระหว่างปี ๒๔๓๒-๒๔๓๕ ที่เกิดจากไวรัสโคโรนาที่เรียกว่า OC43 เช่นกัน ปัจจุบันเชื้อไวรัสตัวนี้กลายเป็นไข้หวัดธรรมดาไปแล้ว จอห์น เอ็ม แบร์รี่ กล่าวว่า ผู้เชี่ยวชาญหลาย ๆ ท่านจึงรอการสิ้นสุดของโรคโควิด-๑๙ ด้วยความหวังว่าการระบาดจะเหมือนทุกครั้งที่ผ่านมา ด้วยเหตุผล ๓ ประการ คือ ประการแรก จำนวนผู้ติดเชื้อโอไมครอนกำลังเริ่มลดลงในหลายภูมิภาค ประการที่สอง อีกไม่นานประชากรในสหรัฐอเมริกาเกือบทั้งหมดจะเคยติดเชื้อหรือฉีดวัคซีนครบแล้ว ซึ่งจะทำให้ระบบภูมิคุ้มกันหมู่แข็งแกร่งขึ้น และสามารถต่อสู้กับเชื้อกลายพันธุ์เท่าที่พบในตอนนี้ได้ และประการที่สาม แม้ว่าเชื้อโอไมครอนจะแพร่ติดต่อกันง่าย เชื้อมักจะอยู่แค่ระบบทางเดินหายใจส่วนบน ทำให้เกิดการติดเชื้อในปอดน้อยกว่าสายพันธุ์ต่าง ๆ ก่อนหน้า ความรุนแรงของโรคจึงน้อยลง อัตราการเสียชีวิตก็ลดลงตามไปด้วย ทั้งหมดนี้อาจเป็นผลจากการตอบสนองที่ดีขึ้นของภูมิคุ้มกัน และทำให้เราเริ่มเบาใจว่าโรคโควิด-๑๙ กำลังจะเข้าสู่ช่วงขาลง

หากพิจารณาประวัติศาสตร์การระบาดใหญ่ของไข้หวัดสเปนให้ดี เราจะพบว่า เราอาจกำลังถอยหลังกลับไปสู่วิกฤตอันตรายอีกครั้งเหมือนเมื่อ ๑๐๐ ปีก่อน ถ้าเราประมาทหรืออ่อนล้าต่อการต่อสู้กับเชื้อไวรัสจนเอาไม่อยู่ เห็นได้จากอัตราการติดเชื้อในสหรัฐอเมริกาซึ่งเป็นเชื้อโอไมครอนร้อยละ ๙๙.๙ และเป็นเชื้อเดลต้าเพียงร้อยละ ๐.๑ ตลอดจนอัตราการเสียชีวิตรายวันต่อสัปดาห์ของเชื้อโอไมครอนที่แซงหน้าอัตราสูงสุดของเชื้อเดลต้าเมื่อเดือนกันยายนของปีก่อนไปแล้ว แม้ว่าประชากรผู้ใหญ่มากกว่าร้อยละ ๗๐ จะได้รับการฉีดวัคซีนอย่างครบถ้วน และร้อยละ ๔๔ ได้รับวัคซีนเข็มกระตุ้นภูมิไปแล้ว ทั้งนี้ เนื่องมาจากการหย่อนยานในมาตรการทำให้การควบคุมการแพร่กระจายของเชื้อโอไมครอนไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร ซึ่งไม่ต่างจากเหตุการณ์ในปี ๒๔๖๓ ที่ผู้คนพร้อมใจกันการ์ดตกจนเป็นที่มาของระลอกถัด ๆ มาของไข้หวัดสเปนนั่นเอง

ที่แย่ไปกว่านั้น แม้ว่าการกลายพันธุ์จะทำให้เชื้อรุนแรงน้อยลงจนไม่ทำให้ถึงแก่ชีวิต เจ้าไวรัสอาจจะยังไม่ยอมจบกับเราง่าย ๆ ผู้เชี่ยวชาญหลายท่านเตือนเสมอว่า การกลายพันธุ์มีแนวโน้มที่จะทำให้เชื้อหลบหลีกภูมิคุ้มกันได้ดีขึ้นเช่นกันและนั่นหมายความว่า มีความเป็นไปได้ที่การระบาดระลอกใหม่จะตามมา

บทเรียนจากการระบาดใหญ่หลายต่อหลายครั้งควรจะช่วยเตือนสติให้เราระมัดระวังจนเป็นกิจวัตร เพราะเรายังต้องฝากอนาคตไว้กับการพัฒนายารักษาและภาวนาให้ไวรัสไม่ต่อต้านยาที่มีอยู่ในปัจจุบ้น หากไม่ต้องการให้การระบาดในปัจจุบันย้อนรอยไข้หวัดสเปนในอดีตที่ลากยาวและต้องเยียวยาต่อไปอีกหลาย ๆ ปี ทุกคนต้องร่วมมือกัน รักษามาตรการอย่างเคร่งครัด ไม่ปล่อยให้ตนเองการ์ดตกและฉีดวัคซีนตามกำหนด เพราะทุกคนล้วนได้รับผลกระทบจากการระบาดทั้งสิ้น