การปลูกถ่ายไต (Kidney Transplantation)

การปลูกถ่ายไต (Kidney Transplantation)
การปลูกถ่ายไตเป็นหนึ่งในวิธีการบำบัดทดแทนไตสำหรับผู้ป่วยที่มีภาวะไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย โดยนำไตจากผู้บริจาคที่มีชีวิตหรือผู้บริจาคที่เสียชีวิตจากภาวะสมองตายมาปลูกถ่ายให้แก่ผู้รับบริจาค ปัจจุบันการปลูกถ่ายไตถือเป็นแนวทางการรักษาที่ให้ผลลัพธ์ที่ดี และช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับการบำบัดทดแทนไตด้วยวิธีอื่น เช่น การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมและการล้างไตทางช่องท้อง

ประโยชน์ของการปลูกถ่ายไต
ผู้ป่วยที่ได้รับการปลูกถ่ายไตจะมีการทำงานของไตที่ใกล้เคียงกับผู้ที่มีไตปกติ โดยไตที่ปลูกถ่ายสามารถทำหน้าที่สำคัญต่าง ๆ ได้แก่ การกรองของเสีย การแลกเปลี่ยนและดูดกลับน้ำและเกลือแร่ รวมถึงการผลิตฮอร์โมน

นอกจากนี้ การปลูกถ่ายไตยังช่วยลดความเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด การติดเชื้อ และภาวะแทรกซ้อนจากการฟอกไต ช่วยลดข้อจำกัดด้านอาหาร ทำให้สามารถรับประทานอาหารได้หลากหลายมากขึ้น และช่วยให้ผู้ป่วยสามารถกลับไปใช้ชีวิตประจำวันและทำงานได้มากขึ้น ส่งผลให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

การปลูกถ่ายไตมี ๒ ชนิด ได้แก่

๑. การปลูกถ่ายไตจากผู้บริจาคมีชีวิต
ผู้บริจาคไตต้องเป็นญาติที่มีความสัมพันธ์ทางสายเลือด หรือเป็นสามีภรรยาที่แต่งงานตามหลักเกณฑ์ที่ระบุตามกฎหมาย การปลูกถ่ายไตจากผู้บริจาคที่มีชีวิตช่วยให้ผู้ป่วยสามารถเข้ารับการรักษาได้ตั้งแต่มีภาวะไตเรื้อรังระยะสุดท้าย โดยยังไม่จำเป็นต้องเข้ารับการบำบัดทดแทนไตด้วยการฟอกเลือดหรือล้างไตทางช่องท้อง

๒. การปลูกถ่ายไตจากผู้บริจาคสมองตาย
ผู้บริจาคสมองตายในทางการแพทย์และกฎหมายถือว่าเป็นผู้เสียชีวิตแล้ว แต่ไตยังคงมีการทำงานที่เหมาะสมสำหรับการบริจาค โดยผ่านการบริจาคให้กับศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย ซึ่งเป็นองค์กรกลางในการจัดสรรอวัยวะให้แก่ผู้รอรับไตอย่างเป็นระบบ

ทั้งนี้ การปลูกถ่ายไตโดยการซื้อขายไตจากบุคคลอื่นที่มีชีวิตอยู่ ซึ่งไม่ใช่ญาติที่มีความสัมพันธ์ทางสายเลือดหรือสามีภรรยา เป็นสิ่งที่ไม่สามารถทำได้ เนื่องจากผิดกฎหมาย จรรยาบรรณทางการแพทย์ และศีลธรรม

โอกาสประสบความสำเร็จในการปลูกถ่ายไต
ปัจจุบันเทคโนโลยีทางการแพทย์มีความก้าวหน้ามากขึ้น ทั้งการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อประเมินความเข้ากันได้ของเนื้อเยื่อและเลือดระหว่างผู้บริจาคและผู้รับบริจาค การผ่าตัดด้วยวิธีส่องกล้อง รวมถึงยากดภูมิคุ้มกันชนิดรับประทานที่มีประสิทธิภาพ ส่งผลให้โอกาสประสบความสำเร็จในการปลูกถ่ายไตสูงกว่าในอดีตอย่างมาก

อย่างไรก็ตาม ผลสำเร็จของการปลูกถ่ายไตขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย โดยปัจจัยสำคัญประการหนึ่งคือประเภทของไตที่ได้รับ หากเป็นไตจากญาติพี่น้องที่มีเนื้อเยื่อเข้ากันได้และมาจากผู้บริจาคที่ยังมีชีวิตอยู่ โอกาสที่ไตจะทำงานได้เป็นปกติและช่วยให้ผู้ป่วยมีอายุยืนยาวขึ้นจะสูงกว่า โดยผลสำเร็จในระยะ ๑ ปี และ ๕ ปี อยู่ที่ประมาณร้อยละ ๙๕ และร้อยละ ๙๐ ตามลำดับ

สำหรับไตที่มาจากบุคคลอื่นที่ไม่มีความสัมพันธ์ทางสายเลือด หรือมาจากผู้บริจาคที่เสียชีวิตจากภาวะสมองตาย แม้โอกาสที่ไตจะทำงานได้เป็นปกติจะลดลง แต่ยังคงอยู่ในระดับสูง โดยผลสำเร็จในระยะ ๑ ปี และ ๕ ปี อยู่ที่ประมาณร้อยละ ๘๕ และร้อยละ ๗๐ ตามลำดับ

ผู้ป่วยที่ต้องการเข้ารับบริการปลูกถ่ายไตต้องมีคุณสมบัติอย่างไร
ผู้ป่วยต้องเป็นผู้มีสัญชาติไทยและมีโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้าย โดยไม่มีโรคประจำตัวหรือภาวะที่เป็นอุปสรรคต่อการรักษา เช่น

• ไม่เป็นมะเร็งที่ยังรักษาไม่หายขาด
• ไม่มีการติดเชื้อ HIV
• ไม่มีโรครุนแรงที่เป็นอุปสรรคต่อการผ่าตัด
• ไม่ป่วยทางจิต
• ไม่มีความผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะที่ไม่สามารถแก้ไขได้

นอกจากนี้ ผู้ป่วยต้องผ่านการประเมินคุณสมบัติก่อนการผ่าตัดจากทีมแพทย์ผู้รักษาและทีมผู้ทำการปลูกถ่ายไต

ปัจจุบันสิทธิการรักษาพยาบาล ได้แก่ สวัสดิการข้าราชการ รัฐวิสาหกิจ ประกันสังคม และประกันสุขภาพถ้วนหน้า ให้การครอบคลุมสิทธิในการปลูกถ่ายไตตามหลักเกณฑ์ที่แต่ละกองทุนกำหนด

ผู้ป่วยที่ต้องการเข้ารับบริการปลูกถ่ายไตและผู้ที่ต้องการบริจาคไต ต้องติดต่อที่ใด
ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่มีความประสงค์ลงทะเบียนเข้ารับบริการปลูกถ่ายไต รวมถึงญาติที่มีความประสงค์บริจาคไต สามารถขอข้อมูลเบื้องต้นจากอายุรแพทย์โรคไตที่ดูแลผู้ป่วยอยู่เดิมในทุกโรงพยาบาล เพื่อเข้าสู่กระบวนการส่งต่อการรักษาไปยังโรงพยาบาลที่ได้รับการรับรองจากศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย

ศูนย์โรคไต โรงพยาบาลจุฬาภรณ์
ให้บริการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคไตทั้งในระยะสั้นและระยะยาวอย่างครบครัน ด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย มีบริการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมชนิดพิเศษสำหรับผู้ป่วยไตวายเฉียบพลันและเรื้อรัง

ทีมบุคลากรประกอบด้วยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคไต ทำงานร่วมกับโภชนากร เภสัชกร และพยาบาล ในการประเมินการทำงานของระบบไต เพื่อสนับสนุนการรักษาอย่างมีประสิทธิภาพ

นอกจากนี้ ศูนย์โรคไต โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ ยังให้บริการปลูกถ่ายไตด้วยเทคโนโลยีการปลูกถ่ายไต ทั้งจากผู้บริจาคที่มีชีวิตและผู้บริจาคสมองตาย ภายใต้ศูนย์ปลูกถ่ายอวัยวะและเนื้อเยื่อ โรงพยาบาลจุฬาภรณ์

สำหรับผู้ป่วยสัญชาติไทยที่เข้ารับการปลูกถ่ายไต จะได้รับการดูแลครอบคลุมทุกสิทธิ์การรักษา และผู้ป่วยที่เข้ารับการปลูกถ่ายไตกับโรงพยาบาลจุฬาภรณ์ จะได้รับการดูแลและตรวจติดตามอาการของทั้งผู้ป่วยและผู้บริจาคไตอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต

นพ.ปรัชญา พุมอุทัยวิรัตน์
อายุรแพทย์โรคไต โรงพยาบาลจุฬาภรณ์

​​​​​​​--------------------------------------
ศูนย์ปลูกถ่ายอวัยวะและเนื้อเยื่อ โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ (Organ Transplant Center)

สำนักงานชั่วคราว ชั้น ๓ อาคารอัครราชกุมารี โรงพยาบาลจุฬาภรณ์
โทรศัพท์ ๑๑๑๘ ต่อ ๖๗๘๒ / ๐๖๔-๒๐๕๔๙๒๙
Line ID : ๐๖๔๒๐๕๔๙๒๙