หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด: นวัตกรรมทางการแพทย์เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการรักษามะเร็ง

​​​​​​​หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด: นวัตกรรมทางการแพทย์เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการรักษามะเร็ง

การรักษาโรคมะเร็งมีความซับซ้อนและจำเป็นต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของทีมสหสาขาวิชาชีพ โดยเฉพาะในกรณีที่ก้อนมะเร็งอยู่ในตำแหน่งที่เข้าถึงได้ยากหรือมีโครงสร้างสำคัญอยู่โดยรอบ ปัจจุบันความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีทางการแพทย์ได้เข้ามามีบทบาทในการสนับสนุนการรักษา โดยหนึ่งในนวัตกรรมที่ได้รับการพัฒนาและนำมาใช้ในงานศัลยกรรมอย่างต่อเนื่อง คือ หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด (Robotic-Assisted Surgery)

หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดเป็นเทคโนโลยีที่เข้ามาเสริมศักยภาพของศัลยแพทย์ โดยศัลยแพทย์ยังคงเป็นผู้ควบคุมและดำเนินการผ่าตัดผ่านระบบควบคุมของหุ่นยนต์ แขนกลของระบบสามารถเคลื่อนไหวได้อย่างอิสระและมีความยืดหยุ่นสูง ช่วยให้สามารถทำงานในพื้นที่ที่มีความซับซ้อนและมีข้อจำกัดด้านการเข้าถึงได้อย่างเหมาะสม

หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดทำงานอย่างไร
จุดเด่นสำคัญของหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด คือ ความสามารถในการถ่ายทอดการเคลื่อนไหวของศัลยแพทย์ไปยังแขนกลที่มีความละเอียดและความยืดหยุ่นสูง ระบบยังสามารถช่วยลดการสั่นของมือ ทำให้ศัลยแพทย์สามารถควบคุมเครื่องมือผ่าตัดได้อย่างละเอียดมากขึ้น

คุณสมบัติดังกล่าวมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการผ่าตัดในบริเวณที่มีโครงสร้างทางกายวิภาคซับซ้อน หรือบริเวณที่อยู่ใกล้อวัยวะและเนื้อเยื่อสำคัญ โดยเฉพาะการผ่าตัดรักษามะเร็ง ซึ่งจำเป็นต้องคำนึงถึงการนำเนื้อเยื่อที่เป็นโรคออกพร้อมกับการรักษาเนื้อเยื่อปกติที่อยู่โดยรอบให้ได้มากที่สุด

การประยุกต์ใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดในการรักษามะเร็ง
ปัจจุบันมีการประยุกต์ใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดในหลายสาขาของศัลยกรรม โดยเฉพาะการรักษาโรคมะเร็ง ได้แก่
• ระบบทางเดินปัสสาวะ เช่น มะเร็งต่อมลูกหมาก และเนื้องอกหรือมะเร็งของไต ต่อมหมวกไต ท่อไต และกระเพาะปัสสาวะ
• ระบบทางเดินอาหาร เช่น มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก รวมถึงการผ่าตัดไส้เลื่อน
• ระบบตับ น้ำดี และตับอ่อน เช่น มะเร็งตับ มะเร็งตับอ่อน มะเร็งท่อน้ำดี รวมถึงโรคของถุงน้ำดีและนิ่วในถุงน้ำดี
• ระบบทางเดินหายใจและทรวงอก เช่น เนื้องอกหรือมะเร็งปอด และโรคของผนังทรวงอก
• ระบบนรีเวช เช่น เนื้องอกหรือมะเร็งของรังไข่ มดลูก และท่อนำไข่ รวมถึงการผ่าตัดเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่และภาวะอุ้งเชิงกรานหน่วง
• การผ่าตัดลดน้ำหนัก ซึ่งเป็นอีกหนึ่งการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด

ดังนั้น หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดจึงไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะการรักษามะเร็งชนิดใดชนิดหนึ่ง แต่สามารถประยุกต์ใช้กับการรักษาโรคในหลายระบบ โดยขึ้นอยู่กับข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ ลักษณะของโรค และการประเมินของทีมแพทย์

หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดกับการรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก
การผ่าตัดมะเร็งต่อมลูกหมากเป็นหนึ่งในหัตถการที่มีการนำเทคโนโลยีหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดมาใช้ เนื่องจากบริเวณต่อมลูกหมากอยู่ใกล้โครงสร้างสำคัญหลายส่วน การผ่าตัดจึงต้องอาศัยความละเอียดและความแม่นยำในการเลาะและตัดเนื้อเยื่อ

นายแพทย์วิชญะ ปริพัฒนานนท์ แพทย์เฉพาะทางด้านศัลยศาสตร์ทางเดินปัสสาวะและระบบสืบพันธุ์ชาย โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ กล่าวว่า

“...นวัตกรรมความก้าวหน้าโดยนำหุ่นยนต์มาช่วยในการผ่าตัดรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก ซึ่งเป็นวิธีที่ทั่วโลกยอมรับว่าช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและให้ผลลัพธ์ในการผ่าตัดที่ดีกว่าการผ่าตัดด้วยวิธีอื่น...”

การผ่าตัดโรคตับ ตับอ่อน และทางเดินน้ำดี
โรคในระบบตับ น้ำดี และตับอ่อน ครอบคลุมตั้งแต่โรคที่ไม่ใช่มะเร็ง เช่น นิ่วในถุงน้ำดี ไปจนถึงโรคมะเร็ง เช่น มะเร็งตับ มะเร็งตับอ่อน และมะเร็งท่อน้ำดี การผ่าตัดจึงจำเป็นต้องอาศัยเทคนิคและเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับตำแหน่งและความซับซ้อนของโรค

แพทย์หญิงชัณษา บางยี่ขัน แพทย์เฉพาะทางด้านศัลยศาสตร์ตับ ตับอ่อน และทางเดินน้ำดี โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ กล่าวว่า

“...การผ่าตัดเป็นกระบวนการรักษาหนึ่งที่จำเป็นสำหรับโรคในระบบตับ น้ำดี ตับอ่อน รวมทั้งกลุ่มโรคที่ไม่ใช่มะเร็งอย่างโรคนิ่วในถุงน้ำดี ไปจนถึงกลุ่มโรคร้ายอย่าง มะเร็งตับ มะเร็งตับอ่อน และมะเร็งท่อน้ำดี ด้วยเทคโนโลยีการผ่าตัดรักษาที่ก้าวหน้าขึ้น มีการพัฒนาเป็นการผ่าตัดแบบส่องกล้องแผลเล็ก รวมถึงการนำหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดมาเป็นอีกทางเลือกของการรักษาที่ช่วยให้ศัลยแพทย์ทำการผ่าตัดได้อย่างมีประสิทธิภาพ แผลเล็ก เจ็บน้อย ฟื้นตัวเร็วขึ้น..”

การผ่าตัดมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก
มะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นโรคที่พบได้บ่อยทั้งในประเทศไทยและทั่วโลก การผ่าตัดมีบทบาทสำคัญในการรักษา โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่โรคยังอยู่ในระยะที่สามารถผ่าตัดได้ รวมถึงผู้ป่วยบางรายที่มีการแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น

หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดสามารถนำมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการผ่าตัดแบบแผลเล็ก โดยศัลยแพทย์ยังคงเป็นผู้ดำเนินการผ่าตัด และใช้เทคโนโลยีหุ่นยนต์เข้ามาช่วยเพิ่มความสามารถในการควบคุมเครื่องมือและเข้าถึงบริเวณที่มีความซับซ้อน

แพทย์หญิงณัฐภาณี สุขผล แพทย์เฉพาะทางด้านศัลยศาสตร์ลำไส้และทวารหนัก โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ กล่าวว่า

“...มะเร็งลำไส้ใหญ่พบบ่อยเป็นอันดับที่ ๓ ของคนไทยและทั่วโลก การผ่าตัดเป็นหนึ่งในวิธีการรักษาที่ช่วยให้ผู้ป่วยหายขาดจากโรคได้ โดยเฉพาะมะเร็งลำไส้ใหญ่ระยะเริ่มต้น หรือมีการลุกลามเฉพาะที่ หรือในกรณีที่มีการแพร่กระจายไปอวัยวะอื่น การผ่าตัดก็ยังมีบทบาทในผู้ป่วยบางราย ทั้งนี้ การผ่าตัดโดยใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดเป็นรูปแบบหนึ่งของการผ่าตัดแบบแผลเล็ก ศัลยแพทย์ยังเป็นผู้ที่ทำการผ่าตัดอยู่ แต่ใช้เทคโนโลยีหุ่นยนต์เพิ่มเข้ามาช่วยให้การผ่าตัดมีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งเป็นผลดีต่อผู้ป่วยที่สามารถกลับมาสู่กิจวัตรประจำวันได้เร็วขึ้นด้วย...”

ประโยชน์ที่อาจได้รับจากการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์
เมื่อเปรียบเทียบกับการผ่าตัดแบบดั้งเดิม การผ่าตัดโดยใช้หุ่นยนต์ช่วยสามารถมีข้อได้เปรียบในหลายด้าน ทั้งนี้ ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วยแต่ละรายอาจแตกต่างกันตามชนิดของโรค เทคนิคการผ่าตัด และสภาพร่างกายของผู้ป่วย

• แผลผ่าตัดมีขนาดเล็ก
การผ่าตัดแบบแผลเล็กอาจช่วยลดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ ลดอาการปวด และช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้เร็วขึ้น
• ความแม่นยำในการผ่าตัด
ระบบหุ่นยนต์ช่วยเพิ่มความละเอียดในการควบคุมเครื่องมือ และช่วยลดผลกระทบจากการสั่นของมือ ทำให้ศัลยแพทย์สามารถทำงานในบริเวณที่มีความซับซ้อนได้อย่างละเอียดมากขึ้น
• ช่วยในการเข้าถึงตำแหน่งที่ซับซ้อน
แขนกลของระบบสามารถเคลื่อนไหวและหมุนได้หลายทิศทาง จึงสามารถช่วยให้ศัลยแพทย์เข้าถึงบริเวณที่มีข้อจำกัดทางกายวิภาคได้ดีขึ้น
• การฟื้นตัวหลังการผ่าตัด
การผ่าตัดแบบแผลเล็กอาจช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวและกลับไปทำกิจวัตรประจำวันได้เร็วขึ้น รวมถึงอาจช่วยลดระยะเวลาการพักรักษาตัวในโรงพยาบาลในผู้ป่วยบางราย

บทบาทของทีมสหสาขาวิชาชีพในการรักษามะเร็ง
แม้เทคโนโลยีหุ่นยนต์จะมีบทบาทสำคัญในการเพิ่มศักยภาพของการผ่าตัด แต่ หุ่นยนต์ไม่ได้ทำหน้าที่แทนศัลยแพทย์ การตัดสินใจเลือกวิธีการรักษายังคงขึ้นอยู่กับการประเมินของแพทย์และทีมสหสาขาวิชาชีพ โดยพิจารณาจากชนิดและระยะของมะเร็ง ตำแหน่งของก้อนมะเร็ง สุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย รวมถึงความเหมาะสมของการรักษาในแต่ละบุคคล

ดังนั้น การรักษามะเร็งด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดจึงเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการรักษาที่ต้องทำงานร่วมกับการวินิจฉัย การรักษาด้วยยา รังสีรักษา และแนวทางการรักษาอื่น ๆ ตามความเหมาะสม เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาที่ครอบคลุมและเหมาะสมกับโรคมากที่สุด

หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดกับการยกระดับการรักษาผู้ป่วยมะเร็ง
การนำเทคโนโลยีหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดมาใช้ในโรงพยาบาลจุฬาภรณ์ ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาศักยภาพด้านการรักษาและการนำเทคโนโลยีทางการแพทย์มาประยุกต์ใช้กับผู้ป่วยมะเร็ง โดยมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มความแม่นยำและประสิทธิภาพของการผ่าตัด ตลอดจนสนับสนุนการฟื้นตัวและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย

อย่างไรก็ตาม การเลือกใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดไม่ได้เหมาะสมกับผู้ป่วยทุกราย การพิจารณาวิธีการรักษาควรดำเนินการโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญหลังจากประเมินรายละเอียดของโรคและสุขภาพของผู้ป่วยเป็นรายบุคคล
---------------------------------------------
ศูนย์ศัลยกรรม โรงพยาบาลจุฬาภรณ์
ชั้น ๒ โซน B อาคารกรมพระศรีสวางควัฒน

สามารถปรึกษาหรือนัดหมายได้ผ่านทาง
LINE Official Account : Robotic รพ.จุฬาภรณ์
Line ID : ๙๙๕qqoxi