รู้ทันโรคหลอดเลือดสมอง(Stroke)และอัลไซเมอร์พร้อมเทคโนโลยีการรักษาที่ รพ.จุฬาภรณ์

รู้ทันโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) และอัลไซเมอร์ พร้อมเทคโนโลยีการรักษาที่ รพ.จุฬาภรณ์

“ระบบประสาทและสมองคือศูนย์บัญชาการหลักของร่างกาย... ทุกนาทีมีค่ามากสำหรับการรักษาโรคหลอดเลือดสมอง เพื่อป้องกันความพิการและคืนคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับผู้ป่วย”
— ผศ.ป.นพ.ปโยธร เดชะรินทร์ หัวหน้างานศัลยกรรมทั่วไป โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ แพทย์เฉพาะทางด้านศัลยกรรมระบบประสาทและรังสีร่วมรักษาระบบประสาท 

ในยุคที่ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มตัว “โรคสมองและระบบประสาท” กลายเป็นกลุ่มโรคยอดฮิตที่ใกล้ตัวกว่าที่คิด มาทำความเข้าใจโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) และโรคสมองเสื่อม พร้อมเปิดเบื้องหลังเทคโนโลยีการแพทย์ขั้นสูงที่โรงพยาบาลจุฬาภรณ์

รู้จักโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) และวิธีสังเกตด้วยหลัก B.E.F.A.S.T.
โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ถือเป็นหนึ่งในโรคยอดฮิตอันดับต้น ๆ แบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่:
1. เส้นเลือดสมองตีบ / ตัน: เกิดจากปัจจัยเสี่ยง เช่น อายุที่มากขึ้น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง สูบบุหรี่ ภาวะนอนกรนหยุดหายใจ หรือโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ
2. เส้นเลือดสมองแตก: เกิดจากความดันโลหิตสูง ภาวะเส้นเลือดสมองโป่งพอง หรือความผิดปกติของหลอดเลือด
หากพบอาการผิดปกติ สามารถสังเกตได้ง่าย ๆ ผ่านหลักสากล B.E.F.A.S.T. ดังนี้:
• B - Balance: การทรงตัวผิดปกติ อยู่ ๆ ก็เดินเซ
• E - Eyes: การมองเห็นผิดปกติ ภาพตัดดับ มองไม่ชัด
• F - Face: ใบหน้าเบี้ยว มุมปากตก ยิ้มแล้วไม่เท่ากัน
• A - Arm: แขนหรือขาอ่อนแรง ชา หรือไม่มีแรงยก
• S - Speech: พูดไม่ชัด นึกคำไม่ออก ฟังไม่รู้เรื่อง หรือตอบไม่ตรงคำถาม
• T - Time: เวลาคือสิ่งสำคัญที่สุด! หากมีอาการเหล่านี้ต้องรีบมาโรงพยาบาลทันที

เรื่องเวลาสำคัญที่สุด: สำหรับผู้ป่วยเส้นเลือดสมองตีบตัน การให้ยาละลายลิ่มเลือดควรทำภายใน 4 ชั่วโมงครึ่ง หรือใช้เทคโนโลยีสวนหลอดเลือดเพื่อเปิดเส้นเลือดอุดตันให้เร็วที่สุด เพื่อลดความเสี่ยงในการเสียชีวิตและความพิการ

อัลไซเมอร์และภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ
นอกจากโรคสโตรกแล้ว ในสังคมผู้สูงอายุยังมีโรค สมองเสื่อม หรือ อัลไซเมอร์ ที่พบได้บ่อยขึ้น การตรวจวินิจฉัยตั้งแต่เนิ่น ๆ มีความสำคัญอย่างมาก:
• เริ่มต้นจากการทำแบบทดสอบความจำ
• ตรวจวินิจฉัยเชิงลึกด้วยเครื่องสแกนแม่เหล็กไฟฟ้าสมอง (MRI) และเทคโนโลยีขั้นสูงอย่าง เพทสแกน (PET Scan)
• การตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้นช่วยให้แพทย์สามารถให้ยาและวางแผนการรักษาเพื่อ ชะลอความเสื่อม ของสมองให้ดำเนินไปอย่างช้าที่สุดได้

นวัตกรรมการรักษาโรคทางสมองและระบบประสาทที่โรงพยาบาลจุฬาภรณ์
โรงพยาบาลจุฬาภรณ์มีความพร้อมทั้งในด้าน ทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพ (อายุรแพทย์ระบบประสาท, ศัลยแพทย์ระบบประสาท, รังสีแพทย์ระบบประสาท) และเครื่องมือแพทย์ที่ทันสมัย:
• การผ่าตัดแผลเล็กและการส่องกล้อง: ใช้กล้องกำลังขยายสูงและระบบนำวิถี (Navigation) ช่วยลดขนาดแผลผ่าตัด เช่น การส่องกล้องผ่านทางจมูกเพื่อรักษาเนื้องอกฐานกะโหลกและต่อมใต้สมอง ซึ่งช่วยลดการบาดเจ็บต่อเนื้อสมอง ลดความเจ็บปวด ฟื้นตัวได้รวดเร็ว และเน้นการดูแลผู้ป่วยแบบสหสาขาวิชาชีพ เพื่อให้ได้รับการรักษาที่ครอบคลุมและมีคุณภาพชีวิตที่ดีที่สุด
• การสวนหลอดเลือดสมองและระบบประสาท: รักษาโรคเส้นเลือดสมองตีบตันหรือโป่งพองผ่านสายสวนโดยไม่ต้องผ่าตัดใหญ่ ช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวและกลับบ้านได้รวดเร็ว การรักษาผ่านสายสวนด้วยเทคโนโลยีการอุดหลอดเลือดที่โป่งพอง ด้วยขดลวดขนาดเล็กซึ่งในปัจจุบัน ก็มีอุปกรณ์ เทคโนโลยี ใหม่ๆ ที่ช่วยให้ การรักษาผ่านสายสวนได้ดีขึ้นมาก เช่น ขดลวดหรือ stent ที่มีตาถี่มาก ๆ เปลี่ยนทางเดินเลือดไม่ให้เข้าไปยังบริเวณที่เส้นเลือดสมองโป่งพอง
• เทคโนโลยี AI และเครื่องมือวินิจฉัยระดับสูง: นำปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ามาช่วยในการวินิจฉัยและวางแผนการรักษา ตลอดจนการใช้เพทสแกนเพื่อตรวจโรคสมองได้อย่างแม่นยำ

“ทุกวินาทีมีความหมายต่อเซลล์สมอง” หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการผิดปกติทางระบบประสาท อย่ารอช้า! โรงพยาบาลจุฬาภรณ์พร้อมดูแลรักษาด้วยมาตรฐานระดับสากล เพื่อคืนคุณภาพชีวิตที่ดีให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขอีกครั้ง

เรียบเรียงจากบทสัมภาษณ์ในรายการ CRA Icons: EP24 – Neurology Excellence ความเป็นเลิศด้านสมองและระบบประสาท สัมภาษณ์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ปฏิบัติการ นายแพทย์ปโยธร เดชะรินทร์ หัวหน้างานศัลยกรรมทั่วไป โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ แพทย์เฉพาะทางด้านศัลยกรรมระบบประสาทและรังสีร่วมรักษาระบบประสาท